29 Eylül 2009 Salı

ai weiwei; çin'de sanatçı olmak




1957 doğumlu çin vatandaşı sanatçı, mimar ai weiwei 12 ağustos'ta sichuan'daki otel odasında çin polisinin saldırısına uğrayarak beyin travması geçirdi. geçtiğimiz günlerde münih'te ameliyat olan weiwei'nin durumu iyi. kafatasına iki delik açılarak 30 ml kan boşaltılan sanatçı çin'de sanatçı olmanın ne denli tehlikeli olabileceğine dair iyi bir örnek.

weiwei, çin'in olimpiyatlardaki gururu "kuş yuvası" olarak isimlendirilen olimpiyat stadyumunun mimarlarından biri. mimarlığının yanında bir sanatçı olarak da ülkesinin yurtdışında en tanınan isimlerinden. çin hükümetinin kendisine kin beslemesinin nedeni ise bambaşka. her fırsatta ülkesinde gerçekleşen insan hakları ihlallerini teşhir etmeyi amaçlayan  weiwei'nin üzerine çalıştığı son projesi 2008 yılında güney çin'deki sichuan bölgesinde gerçekleşen zelzelede devletin inşa ettiği, depreme dayanıksız okullarda ölen beş binden fazla çocuğun teker teker isimlerini tespit edip yayınlamaktı. proje uygulamaya koyulduğundan beri hükümet proje ekibine tahakküm etmeye başladı. çalışmada yer alan 26 asistan defalarca göz altına alındı. weiwei'ye sözlü tehditler yapıldı. sanatçının hükümetin baskılarına direnmeye devam etmesi sonucu sivil polisler kendisini otel odasında basıp öldürülesiye dövdü. 

henüz pekin film akademisi'nde okuduğu 1978-1981 yılları arasında çin'in ilk avangard sanat grubu xing xing'i  (yıldızlar) kurup ülkesinde ifade özgürlüğü uğruna mücadele etmeye başlayan weiwei akademiden mezun olduktan sonra new york'a yerleşti. 1993 yılında ülkesine dönerek rejime muhalif bir sanatçı tavrı ortaya koymaya başlayan weiwei, altmış senelik komünist rejimde otoritelerin mütemadiyen kendi ideolojilerine ihanet ettiklerini iddia ederek devletin hiddetini üstüne çekti. sergileri engellendi, stüdyosu baskına uğradı, sesini duyurmaya çalıştığı internet sitesi kapatıldı, annesi tehdit edildi.

halen almanya'da bulunan weiwei ülkesine dönüp mücadele etmeye kararlı gibi gözüküyor. 

26 Eylül 2009 Cumartesi

tarık ramazan olayı




tarık ramazan iran hükümetinin desteklediği press tv'ye program yaptığı için 2007 yılından beri misafir öğretim üyeliği yaptığı erasmus üniversitesi'nden ve danışmanlık yaptığı rotterdam belediyesi'nden kovuldu. ramazan, erasmus üniversitesi'nde "kimlik ve vatandaşlık" kürsüsü başkanlığını sürdürüyor, rotterdam belediyesi'nde ise çokkültürlülük üzerine danışmanlık yapıyordu. ramazan'ın görevine son veren rotterdam belediyesi'nin başkanlığını ise fas asıllı bir müslüman olan ahmet ebutalip yapıyor. kendisine zaten mesafeli olan sağcı siyasetçilerin karşı propagandasından çekinen ebutalip büyük ihtimalle korkaklığı yüzünden bu girişimde bulundu. belediyenin erasmus üniversitesi'ne vermiş olduğu maddi desteği tarık ramazan yüzünden çektiğini de belirtmek lazım.

tarık ramazan ilginç bir isim. 1962 yılında cenevre'de doğmuş. mısır'daki şeriatçı örgüt müslüman kardeşler'in kurucusu hasan el benna'nın torunu. isviçre'de islam bilimleri okumuş ve bu konuda doktora sahibi bir aydın. 2008 yılında time dergisi kendisini 21. yüzyılın en önemli yüz kişisinden biri seçmişti. birçok entelektüel tarafından islamiyet'in martin luther'i olarak nitelendiriliyor. suriye asıllı alman bessam tibi ile beraber "avrupa islamı" kavramının mucitlerinden. ölüm cezasına karşı. eşcinsellikten de pek hazzetmiyor. liselerdeki türban yasağı üzerine 2003 yılında sarkozy ile yaptığı televizyon tartışması ile iyice ünlendi. liberal değil muhafazakar bir aydın.

"islamcı" olduğu için amerikan vizesi alamıyor, "islam düşmanı" olduğu için birçok arap ülkesine giremiyor keza dalai lama'yı desteklediği için çin'e de.

press tv'nin iran hükümeti tarafından desteklenmesine karşın, bu kanala londra'daki stüdyodan yaptığı programda öğrenci hareketlerinin bastırılmasına karşı sert muhalif bir tavır koyan ramazan oxford st. antony's college'da da 2005 yılından beri misafir araştırmacı olarak görevini sürdürüyor.

tarık ramazan olayı nedeniyle hollanda parlamentosunda bir oturum yapıldı. söz konusu oturumda aşırı sağcı geert wildeers'in partisine mensup milletvekilleri kendilerinden beklenen konuşmaları yaparken, sosyalist parti milletvekili türk asıllı saadet karabulut da ramazan'a verilen desteğin son bulması gerektiğine dair bir konuşma yaptı.

karikatür meselesinde fikir özgürlüğünden ve hoşgörüden dem vuran kıta avrupası'nın tarık ramazan olayındaki iki yüzlülüğü çok çarpıcı. erasmus ve amsterdam üniversitesi'nden akademisyen arkadaşları kendisini destekleyen bir bildiri yayınladı. fakat bildirinin altında yalnızca yirmi imza vardı.

kıta avrupası'nın oxford st. antony's college ve zamanında yahudi lobisine karşı edward said'i sahiplenen columbia üniversitesi'nden öğrenmesi gereken çok şey var.