28 Kasım 2009 Cumartesi

leyla el attar'ın anısına





iktidarının ilk senesinde bill clinton amerikan ordusuna ırak'ı bombalama emri verir. hedef ırak istihbarat kurumu mukhabarat'tır. 27 haziran 1993 tarihinde uçaklardan fırlatılan 23 tomahawk füzesinden yirmisi hedefi vurur, üçü ise hedeften şaşarak sivil halkın yaşadığı binaları vurur. bu binalardan birinde ıraklı kadın sanatçı, ırak ulusal müzesi'nin müdiresi leyla el attar (layla al-attar) yaşamaktadır. sabaha karşı gerçekleşen bombalama neticesinde öldürülen sekiz sivil arasında leyla el attar ve kocası da vardır. kızları rema ise beş saat sonra enkaz altından çıkartılır, yapılan ameliyatlar sonucunda kurtarılır ama tek gözünü kaybetmiştir. 

1944 doğumlu, bağdat güzel sanatlar akademisi'nden mezun leyla el attar hayatını kadın sanatçıların arap dünyasında saygınlık kazanmasına adamıştır. gerçekleştirdiği beş kişisel sergi yanında birçok toplu sergiye katılmış, uluslararası sergilerde ülkesini temsil etmiştir.

bill clinton saldırının ertesi günü bir kilisede, sivil kayıplara yönelik sorular karşısında yaptığı açıklamada amerikan ulusunun bu başarılı operasyondan gurur duyması gerektiğini söyler. clinton'a göre sivil kayıplar kabul edilebilir miktardadır.

leyla el attar'ın ölümüne sebep veren bombalamanın bahanesi ise baba george bush'un nisan 1993 tarihinde kuveyt'e gerçekleştirdiği ziyaret esnasında ırak gizli servisinin kendisine yönelik suikast planı yapmış olduğuna dair istihbarattır.

seymour hersh 1 kasım 1993 tarihinde new yorker'a yazdığı "a case not closed" başlıklı makalede bu istihbaratın sahte olduğunu yazar. hersh'e göre bombalamanın asıl nedeni bill clinton'ın cumhuriyetçiler ve savaş taraftarı demokratlar tarafından zayıf olmakla suçlanmasıdır. clinton verdiği bu emirle zayıf olmadığını göstermek istemiştir.

23 mart 2008 tarihli newsweek'te ise michael isikoff, "saddam's files" isimli makalesinde saddam yönetimine ait ele geçirilen bütün belgelerin incelenmesine karşın baba george bush'a yönelik suikaste dair hiçbir belgenin bulunamamış olmasından bahseder.




amerikalı şarkıcı kris kristofferson, leyla el attar ve arjantin'de cunta yönetimi zamanında kaybolan insanlar için "the circle" isimli bir şarkı yazmıştır.


the circle

who killed this woman this artist this mother?
who broke the candle and snuffed out her light
along with her husband and wounded her children
and sauntered away like a beast in the night?

"not i" said the soldier
"i just follow orders and it was my duty to do my job well"
"not i" said the leader who ordered the slaughter
"i’m saddened it happened, but then, war is hell"

"not us" said the others who heard of the horror
turned a cold shoulder on all that was done
in all the confusion a single conclusion
the circle of sorrow has only begun

and in argentina...

straight to the circle on sundays
down through the canyons they come
bearing names of their mothers and daughters
names of their fathers and sons

stolen away with no warning, never to ever return
on el rio del muerto, all the bridges are burned
los desaparecidos, lost in the darkness alone
gone from the face of the earth
with no trace left behind them to mark with a stone
and the faces of los olvidados, only survivors recall
but for the pain and the heartbreak, did they matter at all?

slowly the circle of sadness, spins in the plaza mayor
lonesome remains of the madness and pain
in a world gone insane in a war

and the song of those broken survivors, dancing alone in the dark
with the silence of los olvidados, like a hole in the heart

los desaparecidos, lost in the darkness alone
gone from the face of the earth
with no trace left behind them to mark with a stone
and the faces of los olvidados, only survivors recall
but for the pain and the heartbreak, did they matter at all?

5 Kasım 2009 Perşembe

radovan karadziç'in yargılanması vesilesiyle: sejla kameriç, bosnalı kız


sejla kameriç, bosnalı kız (2003)

karadziç'in yargılanmaya başlaması nedeniyle sejla kameriç'in "bosnalı kız" isimli işini hatırlatmak üzere yazılmış bir yazıdır.  

1992-1996 yılları arasında sırbistan cumhuriyeti'nin devlet başkanlığını yürüten radovan karadziç, bosna savaşı esnasında insanlığa karşı işlediği suçlar nedeniyle 26 ekim 2009 tarihinde lahey'deki uluslararası savaş suçları mahkemesi tarafından yargılanmaya başladı. 1996-2008 yılları arasında kaçak olarak bir muayenede doktorluk yapan karadziç 21 temmuz 2008 tarihinde belgrad'da yakalanmıştı. sırp politikacıya iki tanesi bosnalı müslüman ve hırvatlara karşı soykırım suçu olmak üzere on bir suçlama yöneltiliyor.

karadziç'e yöneltilen en ağır suçlama 13-18 temmuz 1995 tarihinde srebrenitsa'da gerçekleşen soykırımın sorumlusu olması. bu soykırımda sırp askerler sekiz bin genç ve yetişkin erkeği öldürdüler. söz konusu olayda sırp politikacı ve komutanların yanısıra hollanda ordusu'nun da sorumluluğuna değinilmelidir.

bosna savaşı sırasında, 16 nisan 1993 tarihinde birleşmiş milletler örgütü srebrenitsa kentini güvenlikli bölge ilan etti ve bölgenin güvenliğini hollanda ordusu üstlendi. thomas karremans komutanlığındaki hollanda birliği 18 nisan 1993 tarihinde bölgeye ulaştı ve görevine başladı.

1995 yılının yaz aylarında srebrenitsa üzerinde baskılarını arttırmaya başlayan sırp ordusu temmuz ayından itibaren kenti işgal etmeye başladı. bölgeyi sırp ordusuna karşı korumakla görevli olan hollandalı komutan thomas karremans 12 temmuz 1995 tarihinde sırp komutan ratko mladiç ile bir görüşme yaptı. karremans, sırp güçlerine karşı hava saldırısı talep etmiş olduğu için mladiç'ten özür diledi, hollandalı askerlere ateş açmamaları kaydıyla sırp ordusunun kente girmesine izin vereceğini açıkladı ve toplantı sonunda kadehini mladiç şerefine kaldırdı. ertesi gün mladiç komutasındaki beş bin asker kente girdi ve soykırımı gerçekleştirdi.

 
  ratko mladiç ve thomas karremans 12 temmuz 1995 akşamı

21 temmuz 1995 tarihinde, soykırımdan üç gün sonra, hollanda birliği tören eşliğinde bölgeyi terk etti. törende karremans, mladiç tarafından kendisine verilen hediyeyi kabul etti. ülkesi hollanda'ya döndüğünde ise rütbesi yükseltildi.

savaşın bitiminden sonra srebrenitsa'da bir soykırımın gerçekleştiği anlaşılınca hollanda'da sorumluların ortaya çıkarılması için bir komisyon kuruldu. komisyon raporunu 2002 yılında bitirdi. 1994 yılından beri hükümet başkanı olan wim kok ve hükümet 22 temmuz 2002 tarihinde istifa etmek zorunda kaldı.

wim kok'un yerine geçen ve günümüzde halen hükümet başkanı olan jean peter balkenende srebrenitsa'da gösterdikleri kahramanlıklar nedeniyle 4 aralık 2006 tarihinde düzenlenen bir törenle thomas karremans ve komutasındaki askerlere şeref madalyası taktı.

savaş sonrasında hollanda birliğinin kullandığı kışlanın tuvaletlerinde çeşitli duvar yazıları ortaya çıktı. hollandalı askerler korumakla sorumlu oldukları bosnalılar hakkında aşağılayıcı cümleler kurmuşlardı. bunlardan biri şöyleydi; "dişsiz...?, bıyıklı...?, bok gibi kokuyor...? bosnalı kız !"

babasını bosna savaşında kaybetmiş olan 1976 doğumlu bosnalı sanatçı sejla kameriç bu duvar yazısını kendi fotoğrafı üzerine yerleştirerek 2003 yılında bir afiş yaptı ve son yılların en çarpıcı işini gerçekleştirdi. kameriç bu afişi avrupa'nın çeşitli kentlerinde duvarlara yapıştırdı, gazetelere dergilere ilan vererek yayınlattı. hollanda ordusunun soykırımdaki sorumluluğunu unutturmamak üzerine.